Bộ Thẻ Tri Thức Y Khoa Lâm Sàng (Knowledge Cards v0.1)

# Knowledge Cards v0.1 — 20 Draft Items

Phiên bản: 0.1 DRAFT
Ngày: 25/09/2026
Vai trò AI: AI-KA (Knowledge Author)
Trạng thái: ALL DRAFT — Chưa duyệt lâm sàng

---

KC-OA-001: Thoái hóa khớp gối là gì?

id: KC-OA-001
title_vi: "Thoái hóa khớp gối là gì?"
taxonomy_id: THK_GOI
condition: knee_oa
content_type: definition
body_region: knee
content:
  text_vi: "Thoái hóa khớp gối là tình trạng sụn khớp gối bị mòn dần theo thời gian, khiến xương dưới sụn bị tổn thương. Bệnh thường gặp ở người sau 60 tuổi, đặc biệt phổ biến ở phụ nữ (chiếm 80% các trường hợp)."
  patient_friendly: "Hãy tưởng tượng sụn khớp gối giống như lớp đệm giữa hai đầu xương. Khi lớp đệm này mòn đi, hai đầu xương cọ vào nhau gây đau, cứng khớp và khó vận động."
  key_points:
    - "Sụn khớp mòn dần → đau, cứng, khó vận động"
    - "Phổ biến ở người >60 tuổi"
    - "Nữ nhiều hơn nam (80%)"
    - "KHÔNG phải bệnh viêm cấp tính"
safety:
  action_class: INFORM_ONLY
  disclaimer: "Thông tin tham khảo. Chẩn đoán chính xác cần khám bác sĩ chuyên khoa."
sources:
  - source_id: BYT_QD361_2014
    locator: "L4166-4170"
    claim_id: "CLM-BYT-OA-001"
review_status: DRAFT
tags: ["thoái hóa", "khớp gối", "định nghĩa", "NCT"]

KC-OA-002: Triệu chứng thoái hóa khớp gối

id: KC-OA-002
title_vi: "Nhận biết triệu chứng thoái hóa khớp gối"
taxonomy_id: THK_GOI
condition: knee_oa
content_type: symptom
content:
  text_vi: "Thoái hóa khớp gối biểu hiện qua: (1) Đau khớp gối khi vận động, giảm khi nghỉ; (2) Cứng khớp buổi sáng dưới 30 phút; (3) Tiếng lục khục khi cử động; (4) Gối có thể sưng nhẹ do tràn dịch; (5) Biến dạng khớp ở giai đoạn muộn."
  patient_friendly: "Bạn có thể nhận biết thoái hóa khớp gối khi: đau gối khi đi lại nhưng bớt đau khi nghỉ, buổi sáng gối hơi cứng nhưng hết trong 30 phút, nghe tiếng kêu lụp cụp khi co duỗi gối."
  key_points:
    - "Đau khi vận động, giảm khi nghỉ"
    - "Cứng khớp buổi sáng < 30 phút"
    - "Tiếng lục khục khi cử động"
    - "Sưng nhẹ (tràn dịch) có thể xuất hiện"
safety:
  action_class: INFORM_ONLY
  red_flags:
    - "Khớp sưng NÓNG ĐỎ dữ dội + sốt → có thể viêm nhiễm khuẩn → khám ngay"
    - "Đau tăng nhanh chóng trong vài ngày → cần loại trừ nguyên nhân khác"
sources:
  - source_id: BYT_QD361_2014
    locator: "L4188-4226"
    claim_id: "CLM-BYT-OA-003"
review_status: DRAFT
tags: ["thoái hóa", "triệu chứng", "khớp gối"]

KC-OA-003: Tự chăm sóc khi bị thoái hóa khớp gối

id: KC-OA-003
title_vi: "Cách tự chăm sóc khi bị thoái hóa khớp gối"
taxonomy_id: THK_GOI
condition: knee_oa
content_type: self_management
content:
  text_vi: "Các biện pháp tự chăm sóc hiệu quả: (1) Duy trì cân nặng hợp lý — giảm 5% cân nặng giúp giảm đáng kể áp lực lên gối; (2) Tập cơ tứ đầu đùi — giúp ổn định và bảo vệ khớp; (3) Đi bộ vừa phải trên mặt phẳng; (4) Chườm nóng khi đau mạn, chườm lạnh khi sưng cấp; (5) Mang giày phù hợp, đế mềm; (6) Tránh ngồi xổm, quỳ gối, leo cầu thang nhiều."
  patient_friendly: "Điều quan trọng nhất cô/bác có thể làm tại nhà: giữ cân nặng vừa phải, tập duỗi thẳng chân để cơ đùi khỏe (giúp bảo vệ gối), đi bộ nhẹ nhàng mỗi ngày, chườm ấm khi đau."
  key_points:
    - "Giảm cân giúp giảm áp lực gối"
    - "Tập cơ đùi bảo vệ khớp"
    - "Đi bộ vừa phải, tránh ngồi xổm"
    - "Chườm nóng khi đau mạn, lạnh khi sưng"
safety:
  action_class: SAFE_SELF_CARE
sources:
  - source_id: BYT_QD361_2014
    locator: "L4324-4328"
    claim_id: "CLM-BYT-OA-014"
  - source_id: ACR_OA_2026
review_status: DRAFT
tags: ["tự chăm sóc", "khớp gối", "tập luyện"]

KC-OA-004: Khi nào cần đi khám bác sĩ vì đau gối?

id: KC-OA-004
title_vi: "Khi nào cần đi khám bác sĩ vì đau gối?"
taxonomy_id: THK_GOI
condition: knee_oa
content_type: warning
content:
  text_vi: "Cần đi khám bác sĩ khi: (1) Đau gối ảnh hưởng giấc ngủ hoặc sinh hoạt hàng ngày; (2) Gối sưng to, nóng, đỏ (có thể viêm nhiễm khuẩn); (3) Gối bị kẹt, không duỗi được; (4) Đau tăng nhanh trong vài ngày; (5) Đã uống thuốc giảm đau nhưng không đỡ sau 2 tuần."
  patient_friendly: "Hãy đi khám ngay nếu: gối sưng nóng đỏ + sốt, hoặc gối bị khóa không co duỗi được, hoặc đau nhiều không chịu nổi."
safety:
  action_class: SUGGEST_CLINIC
  red_flags:
    - "Gối sưng NÓNG ĐỎ + SỐT → nghi viêm khớp nhiễm khuẩn → KHÁM NGAY"
    - "Gối biến dạng đột ngột sau ngã → nghi gãy xương → KHÁM CẤP CỨU"
sources:
  - source_id: BYT_QD361_2014
    locator: "L4236"
review_status: DRAFT
tags: ["cảnh báo", "khi nào khám", "khớp gối"]

KC-OA-005: Thuốc giảm đau thoái hóa khớp gối

id: KC-OA-005
title_vi: "Thuốc giảm đau thường dùng cho thoái hóa khớp gối"
taxonomy_id: THK_GOI
condition: knee_oa
content_type: medication_info
content:
  text_vi: "Thuốc giảm đau cho thoái hóa khớp gối theo BYT: (1) Paracetamol 1-2g/ngày — lựa chọn đầu tiên, an toàn; (2) NSAIDs (Celecoxib, Meloxicam...) — khi paracetamol không đủ, cần theo dõi dạ dày; (3) Thuốc bôi ngoài da (gel giảm đau) — ít tác dụng phụ; (4) Tiêm corticoid nội khớp — chỉ bác sĩ thực hiện, tối đa 3 đợt/năm."
  patient_friendly: "Paracetamol là thuốc giảm đau an toàn nhất để bắt đầu. Nếu không đủ, bác sĩ có thể cho thêm thuốc chống viêm. KHÔNG tự ý dùng thuốc chống viêm lâu dài vì có thể hại dạ dày và thận."
safety:
  action_class: INFORM_ONLY
  contraindications:
    - "Corticosteroid đường toàn thân: KHÔNG có chỉ định cho OA"
    - "NSAIDs: cẩn thận ở NCT có bệnh dạ dày, thận, tim mạch"
  disclaimer: "Thông tin thuốc chỉ mang tính tham khảo. Mọi quyết định dùng thuốc phải do bác sĩ."
sources:
  - source_id: BYT_QD361_2014
    locator: "L4258-4282"
    claim_id: "CLM-BYT-OA-005, CLM-BYT-OA-006"
review_status: DRAFT
tags: ["thuốc", "giảm đau", "khớp gối"]

KC-GOUT-001: Bệnh Gút là gì?

id: KC-GOUT-001
title_vi: "Bệnh Gút là gì?"
taxonomy_id: GUT
condition: gout
content_type: definition
content:
  text_vi: "Bệnh gút là bệnh viêm khớp do lắng đọng tinh thể urat (muối của acid uric) trong khớp. 95% gặp ở nam giới, tuổi 30-60. Nguyên nhân: cơ thể sản xuất quá nhiều hoặc thải quá ít acid uric."
  patient_friendly: "Gút xảy ra khi acid uric trong máu quá cao, tạo thành tinh thể nhỏ li ti lắng đọng trong khớp, gây viêm đau dữ dội. Bệnh rất phổ biến ở nam giới."
safety:
  action_class: INFORM_ONLY
sources:
  - source_id: BYT_QD361_2014
    locator: "L2885-2895"
review_status: DRAFT

KC-GOUT-002: Nhận biết cơn gút cấp

id: KC-GOUT-002
title_vi: "Nhận biết cơn gút cấp"
taxonomy_id: GUT_CAP
condition: gout
content_type: symptom
content:
  text_vi: "Cơn gút cấp: (1) Đau dữ dội đột ngột, thường ban đêm; (2) Khớp bàn-ngón chân cái hay gặp nhất (60-70%); (3) Khớp sưng to, đỏ, nóng, căng bóng; (4) Chạm nhẹ cũng rất đau; (5) Kéo dài 5-7 ngày rồi giảm dần; (6) Có thể sốt nhẹ."
  patient_friendly: "Đêm đang ngủ bỗng thức dậy vì ngón chân cái đau dữ dội, sưng đỏ, nóng ran — đó là dấu hiệu rất đặc trưng của cơn gút cấp."
safety:
  action_class: SUGGEST_CLINIC
  red_flags:
    - "Cơn đau đầu tiên → cần khám để xác nhận"
    - "Sốt cao + khớp sưng → loại trừ nhiễm khuẩn"
sources:
  - source_id: BYT_QD361_2014
    locator: "L2921-2933"
review_status: DRAFT

KC-GOUT-003: Chế độ ăn cho người bệnh gút

id: KC-GOUT-003
title_vi: "Chế độ ăn phù hợp cho người bệnh gút"
taxonomy_id: GUT
condition: gout
content_type: self_management
content:
  text_vi: "Nguyên tắc: (1) Hạn chế thực phẩm giàu purin: gan, thận, nội tạng, tôm cua, lòng đỏ trứng, nấm; (2) Hạn chế rượu bia (đặc biệt bia); (3) Uống nhiều nước (≥2 lít/ngày); (4) Ăn nhiều rau xanh, trái cây; (5) Duy trì cân nặng hợp lý."
safety:
  action_class: SAFE_SELF_CARE
sources:
  - source_id: BYT_QD361_2014
    locator: "L2895, L2909"
review_status: DRAFT

KC-OSTEO-001: Loãng xương là gì?

id: KC-OSTEO-001
title_vi: "Loãng xương là gì và ai hay bị?"
taxonomy_id: LX_NGUYEN_PHAT
condition: osteoporosis
content_type: definition
content:
  text_vi: "Loãng xương là tình trạng xương bị mất chất, trở nên giòn và dễ gãy. Hay gặp ở: phụ nữ sau mãn kinh, người >65 tuổi, người ít vận động, dùng corticoid lâu."
  patient_friendly: "Xương giống như gỗ — khi bị mọt, nhìn bên ngoài vẫn vậy nhưng bên trong rỗng xốp, chỉ cần va chạm nhẹ cũng có thể gãy."
safety:
  action_class: INFORM_ONLY
sources:
  - source_id: BYT_QD361_2014
    locator: "L5830-5866"
review_status: DRAFT

KC-OSTEO-002: Phòng ngừa loãng xương cho NCT

id: KC-OSTEO-002
title_vi: "Cách phòng ngừa loãng xương cho người cao tuổi"
taxonomy_id: LX_NGUYEN_PHAT
condition: osteoporosis
content_type: prevention
content:
  text_vi: "5 biện pháp phòng ngừa loãng xương: (1) Bổ sung calci 1-1.5g/ngày từ thực phẩm (sữa, cá, đậu); (2) Vitamin D: phơi nắng 15 phút/ngày hoặc bổ sung 800-1000 IU; (3) Tập chịu lực: đi bộ, leo cầu thang; (4) Tập thăng bằng: yoga, tai chi; (5) Hạn chế rượu, thuốc lá, cà phê."
safety:
  action_class: SAFE_SELF_CARE
sources:
  - source_id: BYT_QD361_2014
    locator: "L5886-5896"
  - source_id: WHO_PA_2020
review_status: DRAFT

KC-FALLS-001: Phòng ngừa té ngã cho NCT

id: KC-FALLS-001
title_vi: "Cách phòng ngừa té ngã cho người cao tuổi"
taxonomy_id: TE_NGA
condition: falls
content_type: prevention
content:
  text_vi: "Té ngã là nguyên nhân hàng đầu gây gãy xương ở NCT. Phòng ngừa: (1) Loại bỏ vật gây vấp trong nhà (thảm lỏng, dây điện, sàn trơn); (2) Lắp tay vịn nhà tắm, cầu thang; (3) Đèn ngủ đủ sáng; (4) Mang giày chống trượt; (5) Tập thăng bằng mỗi ngày; (6) Kiểm tra thị lực định kỳ; (7) Rà soát thuốc gây chóng mặt."
  patient_friendly: "Ngã là mối nguy lớn nhất cho NCT — hãy kiểm tra nhà cửa, mang giày tốt, và tập thăng bằng mỗi ngày để phòng ngừa."
safety:
  action_class: SAFE_SELF_CARE
  red_flags:
    - "Té ngã thường xuyên (≥2 lần/6 tháng) → cần đánh giá toàn diện"
    - "Chóng mặt khi đứng dậy → có thể hạ huyết áp tư thế"
sources:
  - source_id: WHO_ICOPE_2017
  - source_id: USPSTF_FALLS_2018
review_status: DRAFT

KC-LBP-001: Đau thắt lưng — khi nào cần đi khám ngay?

id: KC-LBP-001
title_vi: "Đau lưng — dấu hiệu cần đi khám ngay (Red Flags)"
taxonomy_id: DTL_CAP
condition: low_back_pain
content_type: red_flag
content:
  text_vi: "Hầu hết đau thắt lưng tự khỏi trong vài tuần. Tuy nhiên, cần ĐI KHÁM NGAY nếu có một trong các dấu hiệu sau: (1) Bí tiểu hoặc mất kiểm soát tiêu tiểu; (2) Tê vùng yên ngựa (đáy chậu, mông); (3) Yếu liệt hai chân tiến triển; (4) Sốt + đau lưng; (5) Sụt cân không rõ nguyên nhân + đau lưng; (6) Đau lưng sau chấn thương nặng."
  patient_friendly: "Đau lưng thường không nguy hiểm, nhưng nếu kèm bí tiểu, yếu chân, hoặc sốt — hãy đi bệnh viện ngay lập tức!"
safety:
  action_class: URGENT
  red_flags:
    - "Hội chứng chùm đuôi ngựa → CẤP CỨU NGOẠI KHOA"
    - "Sốt + đau lưng → viêm đĩa đệm/cột sống nhiễm khuẩn"
    - "Sụt cân + đau lưng → u cột sống"
sources:
  - source_id: BYT_QD361_2014
    locator: "L4620-4774"
review_status: DRAFT

KC-LBP-002: Tự chăm sóc khi đau lưng

id: KC-LBP-002
title_vi: "Tự chăm sóc khi bị đau thắt lưng"
taxonomy_id: DTL_CAP
condition: low_back_pain
content_type: self_management
content:
  text_vi: "Khi bị đau lưng cấp: (1) KHÔNG nằm bất động quá 2 ngày — vận động nhẹ sớm giúp hồi phục nhanh hơn; (2) Chườm nóng/lạnh; (3) Paracetamol khi cần; (4) Giữ tư thế đúng khi ngồi, đứng, nâng vật; (5) Khi đỡ đau: tập cơ lưng, tập core."
safety:
  action_class: SAFE_SELF_CARE
sources:
  - source_id: BYT_QD361_2014
    locator: "L4700+"
review_status: DRAFT

KC-RA-001: Viêm khớp dạng thấp khác gì thoái hóa khớp?

id: KC-RA-001
title_vi: "Phân biệt viêm khớp dạng thấp với thoái hóa khớp"
taxonomy_id: VKDT_CHUNG
condition: rheumatoid_arthritis
content_type: definition
content:
  text_vi: "Hai bệnh khác nhau hoàn toàn: (1) Thoái hóa = mòn sụn do tuổi, đau khi vận động, cứng khớp <30 phút; (2) Viêm khớp dạng thấp = bệnh tự miễn, sưng đỏ nóng nhiều khớp đối xứng, cứng khớp buổi sáng >1 giờ. VKDT cần điều trị chuyên khoa sớm."
safety:
  action_class: SUGGEST_CLINIC
sources:
  - source_id: BYT_QD361_2014
    locator: "L225+, L4164+"
review_status: DRAFT

KC-SEPT-001: Viêm khớp nhiễm khuẩn — CẤP CỨU

id: KC-SEPT-001
title_vi: "Viêm khớp nhiễm khuẩn — khi nào là cấp cứu?"
taxonomy_id: VK_NK
condition: septic_arthritis
content_type: red_flag
content:
  text_vi: "Viêm khớp nhiễm khuẩn là cấp cứu nội khoa. Dấu hiệu: khớp sưng nóng đỏ đau DỮ DỘI + sốt + không dám cử động. Nếu không điều trị kịp thời, khớp sẽ bị phá hủy vĩnh viễn. CẦN ĐI BỆNH VIỆN NGAY."
  patient_friendly: "Nếu MỘT khớp bỗng sưng to, nóng đỏ, đau không chịu nổi, kèm sốt — đó có thể là nhiễm trùng khớp, phải đi bệnh viện NGAY LẬP TỨC!"
safety:
  action_class: EMERGENCY
  red_flags:
    - "Khớp sưng nóng đỏ + sốt → CẤP CỨU"
sources:
  - source_id: BYT_QD361_2014
    locator: "L3125-3261"
review_status: DRAFT

KC-EX-001: Tập luyện phù hợp cho NCT bị xương khớp

id: KC-EX-001
title_vi: "Bài tập phù hợp cho người cao tuổi có vấn đề xương khớp"
taxonomy_id: VD_NCT
condition: general
content_type: self_management
content:
  text_vi: "WHO khuyến cáo NCT nên tập ≥150 phút/tuần cường độ vừa. Bài tập phù hợp: (1) Đi bộ 30 phút/ngày; (2) Tập sức cơ 2 lần/tuần (ngồi đứng từ ghế, nâng chai nước); (3) Tập thăng bằng mỗi ngày (đứng 1 chân, tai chi); (4) Tập linh hoạt (stretching, yoga nhẹ). Tránh: chạy bộ trên mặt cứng, nhảy, nâng vật nặng."
safety:
  action_class: SAFE_SELF_CARE
sources:
  - source_id: WHO_PA_2020
  - source_id: WHO_ICOPE_2017
review_status: DRAFT

KC-SAFE-001: Trợ lý AI CXK KHÔNG phải bác sĩ

id: KC-SAFE-001
title_vi: "Trợ lý AI CXK Tuổi Bạc KHÔNG phải bác sĩ"
taxonomy_id: general
condition: general
content_type: warning
content:
  text_vi: "Trợ lý AI CXK Tuổi Bạc cung cấp thông tin tham khảo về chăm sóc xương khớp cho người cao tuổi, dựa trên hướng dẫn của Bộ Y tế và các tổ chức y tế uy tín. AI KHÔNG thay thế tư vấn, chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ. Nếu có vấn đề sức khỏe, hãy đi khám."
safety:
  action_class: INFORM_ONLY
  disclaimer: "AI ≠ bác sĩ. Luôn tham khảo ý kiến chuyên gia y tế."
sources: []
review_status: DRAFT

KC-SAFE-002: AI KHÔNG được làm gì?

id: KC-SAFE-002
title_vi: "Những điều trợ lý AI KHÔNG BAO GIỜ làm"
taxonomy_id: general
condition: general
content_type: warning
content:
  text_vi: |
    Trợ lý AI CXK Tuổi Bạc KHÔNG BAO GIỜ:
    1. Chẩn đoán bệnh
    2. Kê đơn thuốc hoặc khuyên dùng thuốc cụ thể
    3. Khuyên dừng thuốc đang dùng
    4. Thay thế tư vấn bác sĩ
    5. Đưa ra kết luận y khoa
    6. Tự sáng tạo thông tin y khoa không có trong nguồn
safety:
  action_class: INFORM_ONLY
sources: []
review_status: DRAFT

KC-NUT-001: Dinh dưỡng cho xương khớp khỏe mạnh

id: KC-NUT-001
title_vi: "Dinh dưỡng giúp xương khớp khỏe mạnh ở NCT"
taxonomy_id: DINH_DUONG
condition: general
content_type: self_management
content:
  text_vi: "Chế độ ăn tốt cho xương khớp NCT: (1) Calci: sữa, phô mai, cá nhỏ ăn cả xương, đậu phụ, rau xanh đậm — mục tiêu 1000-1200mg/ngày; (2) Vitamin D: phơi nắng 15 phút/ngày, cá béo, trứng; (3) Protein: thịt, cá, trứng, đậu — giúp duy trì cơ; (4) Omega-3: cá hồi, cá thu — giảm viêm; (5) Hạn chế: muối, đường, rượu bia."
safety:
  action_class: SAFE_SELF_CARE
sources:
  - source_id: WHO_ICOPE_2017
review_status: DRAFT

---

Tổng kết: 20 Knowledge Cards draft, bao phủ 7 nhóm bệnh/vấn đề MVP.
Trạng thái: ALL DRAFT — cần NCV review → BS review trước khi APPROVED.